ماتئو ريچى ( مترجم : محمد زمان )

مقدمهء مصحح 39

چين نامه ( فارسى )

چينگ « نقشهء هزاران هزار كشور » را كشيد و آن را بر ديوار اقامتگاه خود آويزان كرد . مشاهدهء آن نقشه براى چينيان غير قابل تصور و هيجان‌انگيز بود زيرا در اوايل سلسلهء مينگ سياست درهاى فروبسته به اجرا درمىآمد و بدين سبب شناسايى چينيان از جهان نسبت به گذشته كمتر بود . آنان حتى نمىدانستند كه شكل كرهء زمين گرد است و از مدار حركت خورشيد و ستارگان مطلقا اطلاعى نداشتند . مردم چين بر آن بودند كه آسمان گرد و زمين چهارگوش است و كشور امپراطورى مينگ بزرگ كه شامل سيزده استان بود بىچون و چرا در مركز اين جهان چهارگوش قرار دارد و بيشترين مساحت سطح زمين را نيز دربر مىگيرد . كشورهاى خارجى را كه مىشناختند بيش از جزاير كوچك اطراف چين نبود اما در نقشهء ماتيو ريچى جهان بسيار بزرگ بود و چين كشورى در گوشهء جنوب شرقى جهان بود و بس . اين نقشه موجب آگاهى و واقع‌بينى چينيان روشن‌بين شد و خشم كهنه‌پرستان را برافروخت . ماتيو ريچى به هنگام كشيدن نقشهء جديد اعتقادات و احساسات چينيان را رعايت نمود . و نصف النهار صفر درجه را در سمت شرق گذاشت تا چين درست در مركز نقشه و جهان ديده شود . او با اين تدبير هم به آموزش و نشر اطلاعات جغرافياى علمى پرداخت و هم عزت نفس و غرور چينيان را در نظر گرفت و محترم شمرد . علاوه بر آن در كنار نقشه شرح داد كه آنها تنها به انگيزهء شناخت و ستايش فرهنگ چين از سرزمينى به دورى نود هزار لى ( دو لى - يك كيلومتر ) به آنجا آمده‌اند و براى اطمينان خاطر توضيح داده بود كشورشان آنچنان دوردست است كه در هيچ شرايطى امكان تهديد چين از سوى آنها وجود ندارد . در ترسيم نقشهء جهانى ، ماتيو ريچى از روش پروژكسيون اورتيوس « 1 » پيروى نمود . بدين ترتيب كه دو نيمكرهء زمين مسطح و مدارات و نصف النهارات به صورت خطوط مستقيم و عمود بر هم و طول مدارات به اندازهء طول استوا بود . به همين سبب هر قدر به سمت دو قطب نزديك شويم از حالت اصلى فاصله گرفته و نقشه به شكل قوس‌مانند درمىآيد . آشنايى چينيان با اين جهان‌نما باعث به‌وجود آمدن انقلابى شد در برابر عقيدهء سنتى آنها مبنى بر آنكه آسمان گرد و زمين چهارگوشه است .

--> ( 1 ) . Ortelius Projection .